Тағам қауіпсіздігі – қоғамдық денсаулық сақтаудың стратегиялық негіздерінің бірі. Күнделікті тұтынатын өнімдердің сапасы мен тазалығы халықтың өмір сүру сапасына тікелей әсер етеді. Алайда тағам арқылы таралатын қауіптердің барлығы көзге көріне бермейді. Соның ішінде паразиттік ластану – сырттай байқалмайтын, бірақ денсаулыққа елеулі зиян келтіруі мүмкін жасырын қатер.
Осы тұрғыдан алғанда санитариялық-паразитологиялық сараптама санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылықты қамтамасыз етудің маңызды тетігі болып табылады.
Санитариялық-паразитологиялық сараптама дегеніміз не?
Санитариялық-паразитологиялық сараптама – тағам өнімдерінде, суда, топырақта және әртүрлі нысандардан алынған шайындыларда паразиттерді анықтауға бағытталған зертханалық зерттеулер кешені.
Оның басты мақсаты – паразиттік аурулардың қоршаған орта факторлары арқылы таралуының алдын алу және халық денсаулығын қорғау.
Тағамдағы паразиттер неліктен қауіпті?
Паразиттік инфекциялар көп жағдайда жасырын әрі созылмалы түрде өтеді. Адам өзіне жұққанын ұзақ уақыт бойы сезбеуі мүмкін. Жұқтыру көбіне:
-
дұрыс жуылмаған көкөністер мен жемістерді тұтынғанда;
-
жеткіліксіз термиялық өңделген ет пен балықты пайдаланғанда;
-
сапасыз немесе ластанған суды қолданғанда;
-
топырақпен жанасқан өнімдерді өңдеусіз тұтынғанда орын алады.
Қауіптің басты ерекшелігі – паразиттер өнімнің сыртқы келбетін өзгертпейді. Сондықтан оларды арнайы зертханалық талдаусыз анықтау мүмкін емес.
Паразиттік аурулар:
-
ас қорыту жүйесінің бұзылыстарына;
-
аллергиялық реакцияларға;
-
ағзаның улануына;
-
ішкі ағзалардың зақымдануына әкелуі ықтимал.
Жұқтырудың негізгі көздері
✔ жаңа піскен көкөністер мен көк шөптер
✔ жидектер мен жемістер
✔ ет және ет өнімдері
✔ балық пен теңіз өнімдері
✔ ауыз су
Әсіресе термиялық өңдеуден өтпейтін немесе жеткіліксіз өңделетін өнімдер жоғары қауіп тобына жатады.
Қоғамдық денсаулық үшін маңызы
Санитариялық-паразитологиялық сараптама – алдын алу шараларының маңызды бөлігі.
Ол:
✅ қауіпті өнімдерді тұтынушыға жеткенге дейін анықтауға;
✅ паразиттік аурулардың жаппай таралуының алдын алуға;
✅ өндірістік және сауда нысандарының санитариялық жағдайын бақылауға;
✅ эпидемиологиялық тәуекелдерді бағалауға мүмкіндік береді.
Бұл – денсаулыққа төнетін қауіптерді ерте кезеңде анықтайтын тиімді бақылау жүйесі.
Қай салаларда жүргізіледі?
Санитариялық-паразитологиялық бақылау:
-
тағам өнеркәсібі кәсіпорындарында;
-
базарлар мен сауда орындарында;
-
қоғамдық тамақтану нысандарында;
-
сумен жабдықтау жүйелерінде;
-
білім беру және медициналық мекемелерде жүзеге асырылады.
Жүйелі зертханалық бақылау өнім сапасының сенімді кепілі болып саналады.
Неліктен зертханалық зерттеу қажет?
Өнімнің сырт көзге таза әрі сапалы көрінуі оның толық қауіпсіз екенін білдірмейді. Паразиттердің көпшілігі микроскопиялық деңгейде ғана анықталады.
Тек зертханалық диагностика:
🔬 өнімнің нақты қауіпсіздігін бағалауға;
🔬 паразиттердің жұмыртқалары мен дернәсілдерін анықтауға;
🔬 санитариялық талаптарға сәйкестігін растауға мүмкіндік береді.
Сондықтан санитариялық-паразитологиялық сараптама – тағам қауіпсіздігін қамтамасыз етудің ажырамас бөлігі.
Қорытынды
Паразиттік қауіптер – көзге көрінбейтін, бірақ қоғам денсаулығына айтарлықтай әсер ететін фактор. Оларды елемеу ауыр салдарға әкелуі мүмкін.
Санитариялық-паразитологиялық сараптама – бұл жай ғана зертханалық рәсім емес, халықты жасырын биологиялық қатерлерден қорғайтын тиімді профилактикалық құрал.
Жүйелі бақылау мен уақтылы зерттеу ғана санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылықты сақтап, күнделікті тағам қауіпсіздігін қамтамасыз ете алады.
