Тағамдық қаптама материалдарының қауіпсіздігі — тұтынушылар денсаулығын қорғаудың негізгі факторларының бірі. Қазақстанда бұл талаптар Еуразиялық экономикалық одақтың техникалық регламенттерімен (ЕАЭО) реттеледі, ал бақылау жүйесі зертханалық зерттеулерді қолдану арқылы барған сайын практикалық сипат алып келеді.
Неліктен бұл маңызды
Қаптама тағам өнімдерімен тікелей байланыста болады және әсіресе қыздыру немесе ұзақ сақтау кезінде химиялық заттарды бөліп шығаруы мүмкін. Негізгі қауіп — материалдардан тағамға улы қосылыстардың миграциясы.
Қазақстандағы тәжірибе
Елімізде келесі талаптар қолданылады:
• қаптама тағаммен жанасуға қауіпсіз болуы тиіс
• міндетті түрде сынақтар жүргізіліп, растайтын құжаттар болуы қажет
• материалдардың қадағалану (прослеживаемость) жүйесі қамтамасыз етілуі тиіс
Іс жүзінде бұл қаптама мен оған ілеспе материалдарды тұрақты түрде зертханалық тексеруден өткізу қажеттігін білдіреді.
Зертханалық зерттеулер
Қазақстандағы заманауи зертханалар уыттылықты бағалаудың аспаптық әдістерін қолдануда. Соның бірі — уыттылықты талдау құрылғысы.
2026 жылы Санитариялық-эпидемиологиялық сараптама орталығының зертханасында әртүрлі ыдыс түрлеріне (пластик және шыныны қоса алғанда) зерттеулер жүргізілді. Сарапшылар тағамдық ортаға жанасу кезінде зиянды заттардың бөліну мүмкіндігін бағалады.
Аталған құрылғы материалдардың интегралды уыттылығын анықтауға мүмкіндік береді, яғни жеке заттарды емес, тірі жасушаларға жалпы әсерін бағалайды.
Мұндай зерттеулер әсіресе келесі жағдайларда маңызды:
• полимерлі қаптама үшін
• көпқабатты материалдар үшін
• ұзақ сақтау мерзімі бар өнімдер үшін
Жалпы алғанда, бұл — қаптаманың нақты пайдалану жағдайларындағы қауіпсіздігін жедел бағалаудың тиімді тәсілі.
Жиі кездесетін бұзушылықтар
Талаптардың болуына қарамастан, нарықта келесі жағдайлар кездеседі:
• сертификатталмаған қайталама пластикті пайдалану
• сынақ хаттамаларының болмауы
• қаптаманы сақтау талаптарының сақталмауы
Нені ескеру қажет
Өндірушілерге:
• уыттылық бойынша зерттеулер жүргізу (оның ішінде аспаптық әдістермен)
• тек рұқсат етілген материалдарды пайдалану
• жеткізу тізбегінің барлық кезеңдерін бақылау
Тұтынушыларға:
• тағамды арнайы арналмаған қаптамада қыздырмау
• таңбалауға назар аудару
• бір реттік қаптаманы қайта пайдаланбау
Қорытынды
